Dwangbemiddeling in Noorse treinstaking van start, loongeschil na fusie Vy en Flytoget centraal

Vakbond NLF en werkgeversorganisatie Spekter gingen vrijdag 16 oktober in verplichte bemiddeling bij de Rijksbemiddelaar. Doel is een einde aan de staking van lokomotiefmachinisten in Noorwegen. Die staking loopt dan al ruim een maand en treft dagelijks duizenden treinreizigers. Staatsbemiddelaar Mats Wilhelm Ruland leidt de bemiddeling. Hij doet dat tussen NLF, voluit Norsk Lokomotivførerforbund, en Spekter. Spekter treedt daarbij op namens vervoerders Vy en Flytoget.

Dwangbemiddeling is in Noorwegen een wettelijk middel. De overheid verplicht partijen in een arbeidsconflict dan om verder te onderhandelen, onder leiding van een onafhankelijke staatsbemiddelaar. Zolang de bemiddeling loopt, mogen de partijen de staking niet uitbreiden. Levert de bemiddeling geen akkoord op, dan kan de staking doorgaan of grijpt de regering in met een gedwongen loonregeling. De Rijksbemiddelaar, voluit Riksmekleren, behandelt dit soort geschillen tussen vakbonden en werkgevers.

Een eerder overleg tussen NLF en Spekter leverde afgelopen weekend geen akkoord op. Daarna riep de Rijksbemiddelaar de partijen begin deze week op voor de dwangbemiddeling van vandaag. Volgens het eigen zakendossier van de Rijksbemiddelaar leidde Ruland eerder dit jaar al een bemiddeling in hetzelfde geschil. Toen stonden NLF en de Norsk Jernbaneforbund tegenover Spekter. Die bemiddeling liep op 31 augustus en 1 september 2026. Ze strandde op 18 september 2026 om 06.40 uur zonder akkoord, waarna de machinistenstaking diezelfde dag begon.

De kern van het geschil is de loonharmonisatie na de fusie van vervoerder Vy en luchthaventreindienst Flytoget. Flytoget verzorgt van oudsher de rechtstreekse treinen naar luchthaven Oslo Gardermoen. NLF wil dat machinisten die van Vy komen hetzelfde basisloon krijgen als voormalig Flytoget-personeel. Spekter stelt voor om bepaalde toeslagen in het basisloon op te nemen. De vakbond noemt dat voorstel een verkapte loonsverlaging. Ook de inspraak van machinisten op hun diensroosters speelt een rol in het geschil.

Volgens vakbondsleider Ringdal gaat NLF de bemiddeling in met het doel gelijk loon voor gelijk werk te bereiken. Daarnaast wil de vakbond meer zeggenschap over diensroosters regelen. Volgens Spekter-vertegenwoordiger Dørnes is het hoog tijd om een einde te maken aan de staking. Die treft volgens haar dagelijks duizenden reizigers.

Het geschil speelt al ruim een maand. De staking van machinisten begon op 18 september, direct na het mislukken van de eerdere, door Ruland geleide bemiddeling. Sindsdien wisselden periodes van overleg en stilstand elkaar af. Vorige week bleef ook het weekendoverleg zonder resultaat. Daarop riep de Rijksbemiddelaar de partijen opnieuw naar de onderhandelingstafel, voor de dwangbemiddeling van vandaag. De uitkomst van die bemiddeling was bij het schrijven van dit artikel nog niet bekend. Levert vrijdag geen akkoord op, dan blijft de staking van machinisten duren. Daarmee blijft ook de hinder voor treinreizigers in heel Noorwegen duren.