Coop, Rema 1000 en Norgesgruppen voor rechter om boete van 4,9 miljard kroon

Coop, Rema 1000 en Norgesgruppen staan vanaf maandag voor de rechter in Bergen. Ze vechten daar een miljardenboete aan van de Noorse mededingingsautoriteit Konkurransetilsynet voor illegale prijsafspraken. Konkurransetilsynet is de instantie die in Noorwegen toeziet op concurrentie tussen bedrijven en boetes kan opleggen bij verboden afspraken, vergelijkbaar met de Autoriteit Consument & Markt in Nederland. Voor wie in Noorwegen boodschappen doet, gaat de zaak over de prijs van bijna alles op het boodschappenlijstje. De drie ketens hebben namelijk samen ongeveer 95 procent van de Noorse supermarktmarkt in handen, volgens Konkurransetilsynet. Met zo’n groot gezamenlijk marktaandeel raakt elke afspraak tussen de ketens bijna elke supermarktklant in het land, ook de Nederlanders en Vlamingen die er wonen of er regelmatig boodschappen doen.

De boete die de ketens aanvechten, bedraagt volgens Konkurransetilsynet in totaal 4,9 miljard kroon. De toezichthouder legde die op 21 augustus 2024 op. Daar ging in 2020 een eerder voorstel van 21 miljard kroon aan vooraf. De klachtencommissie Konkurranseklagenemnda bevestigde het besluit op 21 augustus 2025 volledig. Van het totaal moeten Coop en Rema 1000 elk 1,3 miljard kroon betalen; Norgesgruppen, eigenaar van Kiwi, betaalt 2,3 miljard kroon, aldus Konkurransetilsynet.

Volgens Konkurransetilsynet controleerden medewerkers van de ketens, de zogenoemde prijsjagers, dagelijks meermaals de prijzen van concurrenten. Ze meldden dat terug aan het hoofdkantoor. Dat verminderde volgens de toezichthouder de prikkel om de prijs te verlagen, omdat elke keten vrijwel direct zag wat de concurrenten deden. Konkurransetilsynet deed in april 2018 een onaangekondigde inval bij de ketens. De illegale samenwerking liep volgens de toezichthouder vanaf januari 2011 tot minstens die inval.

De ketens ontkennen onrechtmatig te hebben gehandeld, volgens Rema 1000 en Norgesgruppen. Volgens hen wist Konkurransetilsynet al vanaf het begin van de prijsjagersmethode, zonder daar destijds bezwaar tegen te maken. Een directielid van Rema 1000, dat in Noorwegen eigendom is van Reitan Retail, stelt dat dit al sinds 2005 het geval was. De topman van Norgesgruppen, eigenaar van onder meer Kiwi, zegt juist dat het vergelijken van prijzen de concurrentie tussen de ketens heeft aangescherpt. De ketens proberen daarmee niet alleen de hoogte van de boete onderuit te halen. Ze bestrijden ook de kern van de aantijging: dat de prijsjagers geen gewone concurrentie bedreven, maar elkaar hielpen om niet op prijs te concurreren.

Konkurranseklagenemnda, de onafhankelijke klachtencommissie waar bedrijven een besluit van Konkurransetilsynet kunnen aanvechten, boog zich al eerder over de zaak. Ze hield de boete op 21 augustus 2025 volledig in stand, voordat de ketens naar de gewone rechter stapten. Daarmee ligt de zaak nu voor het eerst bij een gewone rechtbank, die zelfstandig beoordeelt of het bewijs van Konkurransetilsynet overeind blijft, los van het eerdere oordeel van de klachtencommissie.

De rechtszaak loopt van 12 oktober tot 14 december, verspreid over 36 rechtsdagen bij Gulating, het hof dat de zaak in Bergen behandelt. Een uitspraak wordt niet eerder dan in 2027 verwacht. Daarna kan de zaak nog voor het hooggerechtshof komen. Tot die uitspraak blijft de boete aangevochten en verandert er voor boodschappende huishoudens in Noorwegen voorlopig niets aan de uitkomst van de zaak.